Ana Sayfa / Araştırma / Ebeveynlerin Eğitimi Otizmli Çocuklarda Dil Becerilerini Geliştiriyor

Ebeveynlerin Eğitimi Otizmli Çocuklarda Dil Becerilerini Geliştiriyor

Yeni yapılan bir çalışmaya göre, birlikte oyun oynarken çocuklarını konuşturmayı öğrenen ebeveynlerin otizmli çocuklarının dil becerilerinde gelişme sağladıkları ortaya çıktı.

Bu çalışmada ebeveynler çocuğun neye odaklandığını izleyip anlamak, ve onu ilgilendiği konuda oyuncakların da yardımıyla konuşmaya teşvik etmek gibi stratejiler öğreniyorlar. Bu stratejiler eğitimli terapistler tarafından uygulandığında sosyal becerileri ve iletişimi geliştirdiği bilinen, otizm için geliştirilmiş JASPER adlı bir davranışsal terapi yöntemine ait.

Bu yeni çalışma ailelere otizm terapileri konusunda destek veren yaklaşımın bir parçası. Bu yaklaşımın avantajı tedavinin çocuğun günlük yaşamına entegre edilmesi olarak karşımıza çıkıyor. Ancak bu yaklaşımın etkisini ölçen fazla çalışma henüz yok. Bu çalışmanın bulgularının eksik bilgileri tamamlamaya başlayacağı umuluyor.

Çalışmanın öncülerinden Kaliforniya Üniversitesi İnsan Gelişimi ve Psikoloji Profesörü Connie Kasari diyor ki “Ebeveynler daha etkin bir rol almaktan çok memnun. Bu stratejileri terapistler kadar iyi uygulayabiliyorlar.”

Ayrıca bulgular gösteriyor ki ebeveynler bu stratejilerin tamaını uygulamak zorunda da değiller: Tekniklerin %75ini uygulayabilenler çocuklarında ilerleme görebiliyorlar.

Bu çalışmada görev almayan Boston Ünversitesi Otizm Araştırmaları Merkezi’nin Yöneticisi Helen Tager-Flusberg’e göre ise“Bu önemli bir mesaj. Ebeveynlere terapistler kadar iyi olmaları gerektiğini söylerseniz pes edeceklerdir.”

Terapistler Eğitimde

Kasari ve meslektaşları yaşları 5 ila 8 arasında değişen ve çalışmanın başlarında 20 sözcükten az konuşan 22 erkek çocukla bir çalışma yürüttü. “Asgari konuşan” bu çocuklar 2014’de yayınlanan başka bir çalışmada da yer almışlardı ve 6 ay JASPER programı ile terapi görmüşlerdi.

Çocukların ebeveynleri ilk üç ay terapistleri izlenmişler, sonraki üç ay da terapistler aynı terapiyi ebeveynlerin uygulaması için onlara yol göstermişlerdi.

Örneğin, ebeveynler çocuğu konuşmaya teşvik etmek için bir oyuncağı çocuğun erişemeyeceği şekilde tutarak şakalaşmayı  ya da bir oyuncağı beklenmedik  bir şekilde kullanmayı öğrendiler. Ayrıca çocuğun oyun sırasında kullandığı bir sözcüğü tekrarlamak konusunda da eğitim aldılar.

Her ay, araştırmacılar ebeveynlerin çocuklarıyla standart bir oyuncak setiyle oyun oynadıkları 10’ar dakikalık videolar kaydettiler. Bu süreçte her çocuğun kendiliğinden kaç kez konuştuğu sayıldı. Ve bu konuşmalar  iki kategoriye ayrıldı: “istekler”, örneğin bir oyuncağı kullanmak için yardım istemesi ve “yorumlar”, örneğin bir ebeveynin dikkatini bir oyuncağa ya da paylaşılan bir ana çekmesi.

“Peşinde olduğumuz  en önemli beceri biçimi bu yorumlar” diyor Oregon Üniversitesi’nden Özel Eğitim ve Klinik Bilimler Doçenti Stephanie Shire. “ Bunlar kendiliğinden en az konuşulan türden sözler”

Araştırmacılar çalışma başlangıcında herhangi bir kategoriden konuşmanın ortalama 4 adet olduğunu  saptadılar. Çalışmanın sonunda bu sayı 12’ye yükselmişti. Bulgular 8 Ocak Otizm ve Gelişimsel Bozukluk Dergisi’nde yayınlandı.

Çocukların yorum sayısı da artış gösterdi: Çalışma başlangıcında yorum sayısı sadece bir iken, sonlarda beşten fazla olmuştu.

Ebeveyn Performansı

Araştırmacılar ebeveynlerin JASPER stratejilerini ne sıklıkta ve doğrulukta kullandıklarını da ölçtüler. Her ebeveyne  53 değerlendirme kriteri kullanarak puan verdiler.

Ortalama olarak ebeveynler stratejilerin %70’inde ustalaştılar.Üstelik aldıkları bu puanlar kendi çocuklarının ilerlemesi ile orantılıydı: Ebeveynleri %75’in üzerinde puan alan 10 çocuk yorum sayısında belirgin bir artış kaydetmişti.

Bu çalışmada yer almayan Kaliforniya Üniversitesi Psikiyatri ve Davranışsal Bilimler Profesörü Aubyn Stahmer diyor ki “Bu bize ebeveynlerin belli bir uygulama ile dikkate değer bir ilerleme sağlamak için ne kadar çaba sarfetmeleri gerektiği konusunda iyi bir fikir veriyor. Yeterince iyinin ne kadar yeterli olduğu konusunda fazla veri yok, bu çalışma bize bu konuda gerçekten iyi bir fikir veriyor.”

Bazı çocukların neden diğerlerine göre daha fazla ilerleme sağladıklarını anlamak için araştırmacılar %75’ten yüksek puan alan ebeveynlerin hangi stratejileri daha ustalıkla kullandıklarını incelediler . Yüksek puan alan ebeveynlerin bir oyun düzeni kuran ve bunu geliştiren, çocuklarının oyun sırasında iletişim kurmaları için fırsat yaratan ebeveynler olduğu görüldü.

Çalışmada yer almayan bilim insanlarından Kaliforniya Üniversitesi Psikiyatri Profesörü Vanessa Hus Bal’a göre, “Bazı ebeveynlerin hangi alanlarda zorluk yaşadığını bilmek çok önemli, çünkü bu bize hangi alanlar üzzerinde daha fazla durmamız gerektiğini gösterebilir.”

Shire’a göre bir sonraki adım terapinin belli özelliklerinin bir çocuğun sosyal iletişim becerilerinin iyileştirilmesinde özellikle önemli olup olmadığının araştırılması olacak.

Araştırmacılar bir yandan da çocukların iletişim becerilerinin nasıl ölçülebileceği konusunda da ilerleme kaydediyorlar. Örneğin, İletişim Karmaşıklığı Ölçeği adı verilen bir aracın otizmli çocukların iletişim becerilerinin ölçümünde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir yöntem olduğu belirtiliyor.

REFERANSLAR;

Shire S.Y. et al. J. Autism Dev. Disord. Epub ahead of print (2018) PubMed

Kasari C. et al. J. Am. Acad. Child Adolesc. Psychiatry 53, 635-646 (2014) PubMed

Brady N.C. et al. Am. J. Speech Lang. Pathol. 27, 237-246 (2018) PubMed

Kaynak: https://spectrumnews.org/news/parent-training-boosts-language-nonverbal-children-autism/

Çeviri: Zeynep TUNALI

Bunuda Okumalısın

“Otizm içimdeki hazine” semineri

Gaziantep’teki otizm semineri büyük ilgi gördü seminerin ana teması da “Otizm içimdeki hazine” oldu. Gaziantep …